Rouwe stilte …

DEPRESSIEVE GEVOELENS
In Het is hier zo donker schreef ik over de intens depressieve gevoelens die ik ervaar rondom het overlijden van mijn zoon. Ook in Het besef schreef ik hier eerder al eens over. Dit gaat voornamelijk over onder ogen komen van de realiteit en het doorvoelen van de pijn. In die momenten dat het besef genadeloos binnendringt en de pijn van mijn verlies zo groots wordt, gaat het zo vreselijk diep. In die momenten werd ik wel eens bang van mijn eigen gedachten. Dat ik graag ook zou willen sterven, omdat ik de pijn niet langer wil dragen en weer bij mijn zoon wil zijn. Die momenten gaan ook weer voorbij, dat heb ik inmiddels ervaren. Maar het leven heeft ook gewoon even niet zoveel kleur meer over buiten die momenten om. Het voelt als een sleur, elke dag mezelf weer uit bed trekken. Douchen, koffie, hond uitlaten. En dan iets doen als administratie, huishouden, uurtje werken, of iets dergelijks. Lunchen, hond uitlaten. Koffietje hier, theetje daar. Avond eten, lezen, mediteren. En de volgende dag weer opnieuw. Soms kan ik echt even een gezellig moment hebben met vrienden. Kan ik daar ook wel van genieten. Maar het weegt niet tegen de alles verscheurende pijn op. Het doet er allemaal niet zoveel toe. De kleur is verdwenen met mijn zoon. Misschien komt dat mede doordat ik ook echt helemaal alleen ben. Ik heb geen andere kinderen om mijn bed voor uit te komen. Of een partner bij wie ik uit kan huilen wanneer de pijn zich aandient. Gelukkig heb ik vrienden die ik op zo’n moment wel kan bellen. Maar, dan moet ik wel in staat zijn om op dat moment te bellen. En dat is niet altijd het geval. Door de angst voor mijn eigen gedachten werd ik bang voor de pijn. Ik begon het uit de weg te gaan. Zodra ik de emoties voelde opkomen, ging ik mezelf afleiden. Hond uitlaten, televisie aan, wasje doen. Alles om maar ergens anders aan te denken.

HET GEVAAR VAN EMOTIES ONDERDRUKKEN
Dat houd je even vol, maar niet lang. Ik werd doodmoe, het kost enorm veel energie. Daarbij kreeg ik meer problemen met slapen. Ik sliep onrustig, kort en kon moeilijk in slaap komen. De beelden rondom het overlijden van mijn zoon kwamen te pas en te onpas boven. Steeds opnieuw zag ik hem op zijn sterfbed liggen. Doodgaan. Opgebaard liggen op bed, in zijn grafkist. Tot het punt dat ik er zoveel last van kreeg, dat ik amper nog functioneerde. Op dat moment zocht ik eerst contact met mijn rouwtherapeute. Ergens voelde ik toch dat dat niet genoeg zou zijn. Ik was meer nodig. Maar ik was al bij de huisarts geweest, bij de POH geweest. Ik had al gevraagd naar traumatherapie (EMDR of iets). Maar ik heb geen PTSS, dus daar zou ik niet voor in aanmerking komen. Daarbij heeft de GGZ zulke lange wachttijden… En ik had nú hulp nodig, voordat het zou escaleren. Ik zoek nog naar de hulp vooraf, want ik wil niet escaleren. Misschien is dat een typisch kenmerk van mij, geen idee. Maar blijkbaar moet je in Nederland eerst psychotisch worden, eerst zelfmoord plegen of anderen kwaad gaan doen, voordat je geholpen kunt worden. Ik hoop door mijn verhalen te delen, de zoektocht voor lotgenoten te vergemakkelijken.

Via een tip kwam ik een tijd geleden als eens regressietherapie tegen. Dat zou ook bij trauma en rouwverwerking kunnen helpen las ik. En omdat ik via andere wegen niet de hulp vond die ik zocht, besloot ik op dat moment contact op te nemen met de regressietherapeut die ik eerder al had uitgezocht. Ik sprak deze meneer twee maal een half uur aan de telefoon en vulde een vragenlijst vooraf in. Een paar dagen later had hij al tijd voor me. Eigenlijk zat hij de komende twee maanden vol, maar hij hoorde mijn hulpkreet en besloot extra tijd te maken om mij niet te lang te laten wachten. Alleen al het hebben van de afspraak gaf verlichting! Net alsof mijn onderbewuste mezelf toestemming gaf om de pijn even niet te voelen, want straks zou ik er doorheen gaan werken. De beelden namen af, soms kwamen ze nog op, maar dan waren ze ook zo weer weg. Dat is ook wat werken met rouweilandjes inhoudt. Mijn rouwtherapeute heeft me dat eerder ook al eens uitgelegd. Je kunt niet vierentwintig uur per dag volop de pijn ervaren, dan functioneer je niet meer. Het kan helpen om je emoties dan even met uitgestelde aandacht te behandelen. Niet wegdrukken of wegstoppen, maar even tegen jezelf zeggen: “Ik voel je verdriet. Nu moet ik eerst even dit of dat doen, maar daarna kom ik bij je en mag je het voelen”. Doordat je met jezelf afspreekt dat je de emoties op een later moment aan zult gaan, zou je ze dan makkelijker even opzij kunnen zetten om te functioneren. Helaas lukte me dat niet zo heel goed meer de laatste weken. En door het niet gehoord worden in mijn hulpkreet verergerde dit enorm en raakte ik in een heel diep dal.

DE PIJN VAN JE VERLIES DOORVOELEN
Ik denk nu dat het echt belangrijk is dat je steeds opnieuw veilig voelt om je pijn toe te laten. Wanneer je een partner hebt zal dat wellicht makkelijker zijn dan wanneer je daar alleen voor staat. Dan is er (meestal) iemand aanwezig om bij uit te huilen. Aan de andere kant, kan het natuurlijk ook zo zijn dat je het juist bij je partner niet doet. Om de ander niet ook nog eens jouw verdriet erbij te geven. Hij of zij rouwt dan zelf immers ook om jullie kind. Jullie kunnen op heel verschillende manieren rouwen, elkaar niet begrijpen. Of juist heel veel steun in elkaar vinden. In het delen van verdriet en de herinneringen kun je of dichter tot elkaar komen, of verder van elkaar verwijderd raken, denk ik.

Wat ik uit mijn ervaring leer, is dat het in ieder geval belangrijk is dát er iemand is bij wie je jouw pijn toe kunt laten. Iemand bij wie jij je goed voelt om te kunnen huilen, in alle hevigheid die het met zich mee kan brengen. Dit kan ook een buitenstaander of een professional zijn. Zodat je emoties écht doorvoeld kunnen worden. Ik werd er bang voor, doordat ik niet altijd iemand heb op moment dat de emoties zich aandienen. Ik begon de emoties uit te stellen, zonder met mezelf af te spreken er op een later moment op terug te komen. Want het is niet te plannen wanneer er iemand bij mij is, of ik op dat moment ook de emoties zal voelen. Maar juist door mijn angst voor de pijn en het daarbij uit de weg gaan van de emoties, kwamen deze confronterende beelden keer op keer opnieuw boven.

REGRESSIETHERAPIE
De stap naar regressietherapie werd gezet. En ik ben blij dat ik die stap heb gemaakt. In regressie ga je in gedachten terug naar gebeurtenissen die je hebt meegemaakt, waar je last van hebt. Dat kan rouw zijn, maar het kan bijvoorbeeld ook iets uit je kindertijd zijn waardoor je erg perfectionistisch bent geworden en daar nu nog last van ondervindt. Door terug te gaan naar die beleving en de emoties die daarbij hoorden opnieuw te beleven, kun je er van helen en andere inzichten erover opdoen. Het is op heel veel dingen goed toepasbaar. Ik ga zeker nog eens terug om ook aan andere zaken te werken.
Daar zat ik dan, aan tafel met de regressietherapeut. Eerst praatten we over wat er emotioneel bij mij gebeurde, hoe de ziekte van Jayden is verlopen, hoe ik dat heb ervaren, etc. etc. We spraken af dat we als eerst zouden gaan werken met de beelden die steeds opnieuw opkwamen. Ik begreep ook niet zo goed waarom ik daar zoveel last van had. Immers was Jayden heel vredig gegaan, lag hij er vredig bij en hield zijn lichaam het erg goed tot aan de uitvaart. Toch had ik erg veel last van de herbelevingen. Het is natuurlijk, hoe vredig het ook ging, toch wel traumatisch om je kind te zien sterven. Tegen al je oerdrang als ouder in, moet je je kind begeleiden de dood in. Na het afstemmen van de behandeling, nam ik plaats op een bed. Ontspannen lag ik daar met mijn ogen gesloten. De therapeut begeleidde me naar mijn ‘veilig plek’ in gedachten. Het lijkt wel wat op geleide meditatie waarbij je visualiseert. Voor mij is mijn veilige plek altijd het strand van Domburg. Daar voel ik me helemaal ontspannen. Tijdens de begeleiding nodigden we iemand uit om mij bij te staan. Dat kan een vriend, vriendin, familielid, overleden of levend zijn, het gaat erom dat het iemand is waarbij jij het gevoel kunt ervaren gesteund te zijn. Samen met de persoon die ik in gedachten bij mij op het strand uitnodigde, keek ik naar een groot scherm. Op het scherm zag ik Jayden en mijzelf op zijn sterfbed. Ik keek als vrouw van het hier en nu naar mezelf van vier-en-halve maand geleden. Ik zag hoe ik me daar groot en sterk moest houden, voor Jayden. Ik zag hoe ik mijn emoties buiten probeerde te houden, ook al ging ik van binnen kapot. Zoveel stil verdriet wat ik inhield. Vanuit mijzelf in het hier in nu zag ik hoe ik op zijn sterfbed worstelde. Ik had met die versie van mijzelf te doen. Wat had ze het zwaar, wat moest ze dingen doen waar ze helemaal niet aan toe was! Over al haar grenzen heen, alles uit liefde voor haar kind, vreselijk! Vanaf het strand stapten ik en mijn persoon vervolgens de film in. Zo stonden we naast het bed, bij mijzelf en mijn zoon. En samen steunden we de Gieneke van die dag. We gaven haar toestemming om de emoties die ze binnenhield er uit te laten, laat ze maar zien. En daar kwam alles los! Ik heb gehuild en gehuild en gehuild en gehuild! Tijdens deze ervaring leerde ik over mezelf, dat ik op mijn zoon zijn sterfbed zelf emotioneel nog helemaal niet klaar was om hem al te laten gaan. Voor hem was het tijd, voor hem deed ik het. Maar zelf was ik daar nog lang niet aan toe. Tijdens de regressietherapie herbeleefde ik heel zijn sterfbed en overlijden. In een sessie van (inclusief voorgesprek) ruim drie-en-half uur, nam ik opnieuw afscheid van mijn zoon. Waarbij ik alle emoties van dat moment volledig voelde en liet stromen. Iedere cel in mijn lichaam voelde de pijn tijdens het verder en verder loslaten. Deze keer hoefde ik me niet groot te houden. Deze keer voelde ik me niet emotioneel alleen. Ik voelde mij gesteund en gedragen in mijn pijn, terwijl ik mijn kind droeg en hem begeleidde.

Dit was voor mij heel goed om te doen. Ik zal niet zeggen dat het fijn of prettig was, het was echt heel intens en heel zwaar. Maar het voelde goed om op deze manier mijn pijn te doorvoelen. Emotioneel opnieuw aanwezig zijn in dat moment wat mij zo heeft gebroken, maar waar ik mij groot en sterk moest houden. Nu mocht ik het voelen. En ik denk dat ik nu op een goede manier hem opnieuw heb kunnen laten gaan. Mijn pijn en verdriet zijn niet weg, dat is niet ineens voorbij en zal ook nooit weg gaan. Maar het voelt nu wel anders. Een soort van lichter. Voorheen had ik twee soorten verdriet: het verdriet wat te dragen was en het alles verscheurende waarin ik smeekte om de dood. Nu voel ik het laatste niet meer. Alleen het verdriet wat ik kan dragen is er nog. Of dat ook echt zo zal blijven nu, dat kan ik nog niet zeggen. Daarvoor is het nog te kort geleden denk ik. Misschien komt het alles verscheurende toch weer terug na een tijdje? Ik ga het meemaken. Maar ik durf de emoties nu weer te voelen op moment dat ze zich aandienen. Ik ben er niet meer bang voor. Ze doen zeer, ik heb er verdriet van. Maar ik kan ze aan. Zelfs als ik alleen ben!

Ik denk dat dit voornamelijk te maken heeft met het bewust doorvoelen van de pijn. Het toelaten van de emoties. Maar ook de blokkerende angst doorbreken. En het op een veilige manier herbeleven, waarbij ik wél de emoties voelde die ik in het echte moment stil hield en onderdrukte. Ik ben blij dat ik deze sessie gedaan heb.

Als ik één ding heb geleerd, wat ik graag aan alle lotgenoten mee wil geven: onderdruk je emoties echt niet! Voel ze, laat ze toe. Probeer uitgestelde aandacht toe te passen wanneer het nodig is, maar spreek dan echt met jezelf af op een later moment daar aandacht aan te geven. Zorg dat je ze niet blijft onderdrukken. Ze komen genadeloos terug en het kan zich als volledig trauma ontwikkelen. Zorg dat je iemand hebt bij wie je je veilig voelt om ze volledig toe te laten. Ook als je alleen bent, kun je daar iemand voor vinden. Een partner, vriend, vriendin, familielid, buitenstaander of professional. Het maakt niet uit wie de persoon is of welke rol deze persoon heeft. Als er maar iemand is bij wie jij je volledig durft te laten gaan in al je verdriet.