Rouwe stilte …

Zijn eigen weg

Voor Jayden had ik nog nooit iemand zien overlijden, laat staan een kind, je eigen kind. Ik heb gerouwd om een oma en opa, een goede vriend, huisdieren. Om verloren vriendschappen en liefdes. Om verlies van een baan met geliefde collega’s. Verlies van contact met familieleden. Maar rouwen om je kind is toch wel even een andere gradatie. Mijn grootste angsten begonnen boven te komen, ongeveer een half jaar voordat Jayden daadwerkelijk overleed. Hij leed toen eerst aan een griep, waar hij na een week gelukkig van opknapte. Maar net toen hij opknapte, kreeg hij tijdens een epileptisch insult sondevoeding in zijn longen. Ambulance erbij, sondevoeding uitgezogen en alles leek gelukkig weer wel. Dit was de tweede keer dat dit gebeurde. De eerste keer is hij wel nog opgenomen voor een nachtje in het ziekenhuis, waar hij toen extra zuurstof kreeg en antibiotica. Bij deze tweede keer moest ik opnieuw beslissen: weer naar het ziekenhuis of niet? Ik had beloofd dat we dat niet meer zouden doen. Wel antibiotica voor de mogelijke longontsteking of niet? Laat ik hem zijn weg volgen met mogelijk gevolg dat hij zou gaan overlijden of grijp ik nog een keer in? Wetende dat hij alleen maar verder achteruit zal blijven gaan. Alleen maar zieker en zieker zal gaan worden… Jayden was al zoveel van zijn kunnen verloren. Zoveel van zichzelf verloren. Hij leefde niet meer het leven van een negen jarig jongetje. Niet meer het leven zoals hij was. Hij zat gevangen in zijn lichaam en leed onder zijn aandoening. Ik had hem al lange tijd niet meer zien lachen. Waar hij altijd het meest vrolijke kind was met een eeuwige lach op zijn gezicht. Ik besloot dat we zijn weg zouden gaan volgen. Hij mocht het gaan beslissen, als hij er klaar voor was mocht hij gaan.

specifieke rouw

Jayden vocht zich er toen door, hij was nog niet klaar om het leven los te laten. Toch begon door dit voorval in mijn hoofd de zoektocht naar hoe om te gaan met de rouw die mij stond te wachten wanneer het moment wel daar zou zijn. Ik had er tot dan toe eigenlijk nog nooit zo bij stil gestaan. Niet bewust. Het definitieve einde ging komen, veel sneller dan wie ook had gedacht. Het was alleen nog de vraag wanneer. Al wist ik van binnen al dat het niet lang meer zou duren. In zijn hele ziekteproces had ik tot dan toe eigenlijk geen tijd gehad om stil te staan bij deze emoties. We raakten van de drup in de regen, hij ging zo snel achteruit. En ineens was daar het eerste moment waarop ik hem zelf de kans gaf los te laten of erdoor te vechten. Zijn weg volgen. En kwam daar het besef dat ons afscheid dichtbij begon te komen. Ik werd daar bang en onzeker van. Het ergste wat me in mijn leven kon overkomen stond er aan te komen. Neus op de feiten: mijn zoon gaat overlijden.

De grond onder mijn voeten vandaan. Net zoals dat ook gebeurde bij het horen van de diagnose. Onverdraaglijke pijn waar ik totaal niet op voorbereid was door het ‘overleven’ waar ik mij al twee jaar in bevond. Ik begon me af te vragen hoe ik dit in vredesnaam ging overleven. Alleen al de gedachte aan een leven zonder hem, een leven met gemis van hem greep me naar de keel. Onderzoekend als ik ben ingesteld, ging ik in mijn avonduren opzoek naar informatie. Informatie van lotgenoten, informatie over de stervensfase en informatie over rouwen. Vooral gericht op rouwen om je kind. Ik kwam veel tegen over rouw in zijn algemeenheid en lotgenoten van stilgeboren kindjes. Beide niet minder zwaar natuurlijk, maar evenals rouwen om een opa of oma, is dit toch wederom een andere gradatie. Ik heb mijn zoon eerst “gezond” zien opgroeien en ontwikkelen. Enkele verhalen van ouders in een zelfde ervaring vond ik, maar ook daar haalde ik niet uit wat ik zocht. Ik had een toekomstbeeld gevormd voor hem, voor ons. Om hem daarna alles weer te zien verliezen, steeds meer te zien lijden en hem tot slot los te moeten laten uit dit leven. Ik heb geen partner of andere kinderen. De laatste negen jaar van mijn leven was het hij en ik, samen op ons avontuur van het leven. Sinds zijn overlijden ben ik alleen. Tot op heden heb ik nog steeds niet de informatie kunnen vinden die ik destijds al zocht. Wat uiteindelijk de oprichting van deze website en blog zou worden. Zodat lotgenoten die informatie wel kunnen vinden. Alles bij elkaar, van het levend verlies tot de rouw en zingeving.

rouwreizen

Maar in mijn zoektocht over rouw in zijn algemeenheid ben ik natuurlijk wel heel veel informatie tegengekomen. En alle soorten rouw hebben vergelijkbare hoofdlijnen. De rouwtaken die je doorloopt, de emoties die erbij gepaard gaan. In algemene zin zijn ze vergelijkbaar. Op één van de websites die ik doorlas over rouwen, kwam ik een artikel tegen over rouwreizen. Op vakantie gaan juíst in perioden van rouw. Daar werd eerst gesproken over gewone vakanties. Alleen op vakantie gaan, even weg van de situatie. Uit de dagelijkse gang van zaken, om tot rust te komen. En om te rouwen zonder de afleidingen van het leven thuis, aandacht geven aan je emoties. Verderop in dat artikel werd de term ‘rouwretraites’ genoemd. Dit kreeg mijn aandacht. Een rouwretraite is een tijdelijk verblijf op een andere locatie, onder begeleiding van een coach, rouwhulpverlener of andere vorm van begeleiding. Met als doel je rouw doorwerken. Dit kan in groepsverbanden, maar er worden ook individuele rouwretraites aangeboden.

Na een google zoektocht naar rouwretraites kwam ik een aantal opties tegen. Vroeger wilde ik heel graag de wereld rondreizen, voordat ik zou gaan settelen in een baan en aan kinderen zou gaan beginnen. De liefde en mijn prachtige zoon kwamen daartussendoor. Zonder wikken of wegen gaf ik die wens om te reizen op, Jayden was het mooiste dat mij ooit was overkomen. Niet gepland, maar zeer gewenst. De liefde eindigde helaas vrij vlot daarna, waarna ik Jayden alleen opvoedde. Met hem besloot ik mijn reisplannen aan te passen: ieder jaar een ander land bezoeken, samen. Zo zien we uiteindelijk dan ook heel de wereld wel en mag ik hem dat ook meegeven. Buiten Europa waren we alleen nog niet geweest. Dus toen ik deze rouwretraite naar Java tegenkwam, was dit voor mij direct hetgeen waar ik voor koos. Het was een spirituele rouwretraite op het prachtige eiland Karimunjawa. Margo Niestadt biedt op haar prachtige landgoed Alam Kita de retraite “Ruimte voor verliesverdriet” aan. Het spirituele thema had destijds helemaal mijn aandacht nog niet. Ik koos er enkel voor om het thema rouw en de verre reis. Indonesië is een land wat ik altijd al heel graag eens wilde zien. Ik besloot destijds om deze reis op te slaan, om terug te kunnen vinden wanneer het moment daar zou zijn. De geboorte van de eerste ideeën hoe ik deze rouw zou gaan doorkomen.

toeval bestaat niet

Tijdens de uitvaartweek dacht ik weer aan die reis, die zou ergens in oktober zijn, dat was het al bijna! Inderdaad, die reis zou over twee weken al zijn. Dat was natuurlijk veel te kort dag. Dus ik besloot te bellen om te vragen of de rouwretraite vaker per jaar werd aangeboden, zodat ik op een later moment zou kunnen gaan. Dat was helaas niet het geval, maar er zou in november nog wel plek zijn voor een individuele rouwretraite bij Margo. Dat was ook meteen het laatst beschikbare plekje. Ik besloot direct hem te reserveren, het voelde alsof dit zo moest zijn. Ik moest daar naartoe. De plek in november werd onder voorbehoud gereserveerd, zodat ik eerst de uitvaart kon regelen. Daarna zouden we verder contact hebben over het boeken en de invulling.

In de eerste week na Jaydens uitvaart zag ik op een dag een vlinder in het gras in de tuin liggen. Ik dacht dat de vlinder dood was en werd er meteen verdrietig van. Maar toen ik hem wilde oppakken, bleek hij nog te leven. Het was een dagpauwoog. Zijn vleugel was gescheurd, er ontbrak een randje. Als oud-biologie docente weet ik dat je zo’n vlinder kunt helpen te overleven. Door het verlies van evenwicht in de vleugels, kan de vlinder niet meer vliegen, waardoor hij zal sterven. Door de intacte vleugel bij te knippen, in exact hetzelfde patroon als de gebroken vleugel, herstel je zijn balans. De vlinder heeft dan nog een suikerboost en warmte nodig om weer op krachten te komen en weer te kunnen uitvliegen. Dus dat deed ik.

Ik knipte de intacte vleugel bij, maakte een schaaltje nectar (suikerwater), zette de vlinder daarop en plaatste hem met het schaaltje boven de infraroodverwarming op de slaapkamer van mijn Jayden. De volgende ochtend zat de vlinder nog steeds op het schaaltje, maar hij had zich wel iets verplaatst. Toen het later die dag warmer werd, besloot ik hem op een grote bloem in de voortuin van de buurvrouw te zetten. Lekker in het zonnetje bij de verse nectar. In de hoop dat de vlinder uiteindelijk weer zou gaan uitvliegen.

bijtanken in een zoektocht

Na de uitvaart was ik opgebrand. Van alle verdriet, alle geregel, mezelf groot en sterk houden, en niet te vergeten de twee jaren er voorafgaand aan intensieve zorg. Ik was doodop van alle mensen om me heen. De mensen die ik heel hard nodig ben geweest ter ondersteuning in de zorg en bij het afscheid. Maar ik was er doodop van. Ik wilde alleen zijn met mijn verdriet. Weg van alle meelijdende blikken. Weg van de drukte. Ik besloot daarom een week later naar Domburg te gaan. Ik nam de rolstoelbus mee met een luchtbed achterin en een koelbox en Nespresso voorin. Evenals ik een maand daarvoor nog met Jayden samen in Zeeland ging camperen, ging ik nu alleen. Naar de camping waar wij onze eerste kampeervakantie met eigen tent doorbrachten. Waar zo ontzettend veel mooie, eenvoudige en fijne herinneringen liggen. Ik wilde zelf heel graag even weg van de realiteit thuis, de zwaarte van het verlies thuis. Ik wilde naar de mooie herinneringen. Een zoektocht naar mijn zoon, die er thuis ineens niet meer was. Althans, niet fysiek. Maar ik kreeg allerlei tekenen van hem in huis. Witte veertjes in de tuin, knipperende lamp op de wc, zijn T-rex die steeds van de muur viel. Dus hij was er, ergens was hij er. In mijn eerste blog over Spiritualiteit schreef ik al meer hierover.

Die vlinder op de bloem bij de buurvrouw in de tuin? Die zat er nog steeds op de dag dat vertrok ik naar Domburg. Tijdens het inpakken van de bus, vroeg ik me af of hij nog in leven was. Ik drukte zachtjes tegen zijn pootje, waarop hij reageerde maar niet wegvloog. Hij leefde dus nog. Ik liet mijn hond nog een ronde uit en daarna was het tijd om te vertrekken. Met de ramen open (het werd warm in de stilstaande bus), startte ik de motor. En op dat moment vloog de dagpauwoog van de bloem van de buurvrouw de rolstoelbus in. Hij vloog achter de pedalen omhoog. Ik wilde hem uit de bus laten, vrijlaten, want hier zou hij ook niet overleven. Maar ik kon hem niet meer vinden, hoorde hem ook niet vladderen… Op dat moment voelde ik: deze vlinder wil met ons mee. De vlinder speelde een grote symboliek in zijn uitvaart. De rouwkaart had een vlinder, de rouwtekst ging over een vlinder en we kleurden prachtige houten vlinders voor op zijn kist. Ik las Jayden namelijk veel voor uit het boek ‘Misschien is doodgaan wel hetzelfde als een vlinder worden‘, om hem voor te bereiden op wat zou gaan komen. Voor mij was deze vlinder, die wachtte tot hij meekon in de bus naar Zeeland een teken. En overal op de weg, drieënhalf uur lang onderweg naar Domburg, leken ineens alle auto’s op de weg wel de letter ‘J’ in hun nummerplaat te hebben. Onvoorstelbaar! Op dat moment wist ik het zeker: Jayden was bij ons, hij ging mee naar Domburg.

heel even waren we weer samen

De week in Domburg stond voor mij in het teken van uitrusten, mijn emoties voelen en herinneringen ophalen. Ik zag hem rennen op het strand, tegenover me zitten aan het tafeltje van de strandtent, naast me op de loungebank op het strand, vliegerend in de zonsondergang, dansend over de Pier van Vlissingen, op Zwier (de animatiefiguur van de camping) afrennen, zijn eerste tand verliezen in de zandbak, rondracen op de fiets of spelen in de speeltuin met het buurjongetje, glijdend van de glijbaan in het zwembad. Mooie herinneringen, dierbare herinneringen aan een prachtige vakantie. Op de laatste dag liep ik nog een avondrondje met mijn hond rondom de camping. Op de terugweg liepen we over het pad wat ik met Jayden tientallen keren heb gelopen die vakantie. Naar het zwembad, of erlangs naar de animatie, winkel of het restaurant. En ineens….. Hij liep naast me! Niet in een herinnering, dit was anders, het voelde anders. Met mijn geestesoog zag ik hem en aan mijn hand voelde ik hem. Hij liep naast me! Met zijn handdoek onder de arm, vrolijk lachend, opweg naar het zwembad. Ik heb zo gehuild! Ik durfde niet te stoppen of naar hem te kijken, bang om het beeld te verliezen. Met mijn fysieke ogen zou ik hem niet zien. Maar ik voelde hem, ging erin mee. Ik liep met hem mee, hield zijn hand vast, genoot ervan en huilde. Voor heel even waren we weer samen, totdat hij weer weg was. Dit was zo’n bijzondere ervaring! Op dat moment besloot ik: ieder jaar rondom zijn sterfdag ga ik op rouwvakantie naar Domburg. Weer even onze herinneringen van daar ophalen en voelen. Ons reisje, ons mooiste reisje (en dat zo dicht bij huis..)! Voor altijd vasthouden.

ontwaken

Die ervaring op Domburg wakkerde mijn nieuwsgierigheid naar het ‘Wat’ nog meer aan. De tekens in huis, de ervaring op Domburg. Ik geloofde dat er meer was tussen hemel en aarde. Maar wat? Hoe zit dat? Wat is er, hoe werkt het? Waar is hij nu? Ik bestelde tal van boeken waarin ik van alles las over de reis van de ziel, de verschillende dimensies, zingeving, het leven na de dood, bijna doodervaringen. Alles om maar te leren wat er nou aan die andere kant is, waar is mijn zoon? Hoe gaat het met hem? Hoe kom ik daar achter? Wat ervaart hij nu na zijn sterven?

Onder de topic Spiritualiteit deel ik in blogs alles wat ik persoonlijk hierover ontdek.

To be continued………