Rouwe stilte …

In plaats van Deel 4 over de rouwretraites, post ik vandaag eerst nog even iets anders. Deze week heb ik nog niet geschreven, althans, niet hier op de website. Reden hiervoor was dat deze week emotioneel best zwaar was. Afgelopen dinsdag was Jaydens verjaardag. Als hij nog zou hebben geleefd tenminste. Tien jaar zou hij zijn geworden, maar hij verjaart niet meer, 1 april is niet meer zijn verjaardag. Deze 1 april was de eerste zonder hem. Het eerste jaar waarop ik niet meer zijn verjaardag vierde. Lang heb ik nagedacht wat te doen op deze dag, hoe zou ik die dag gaan doorbrengen, invullen, welke nieuwe betekenis zou deze dag voor mij krijgen? Want… Hij verjaart immers niet meer, we vieren niet meer dat hij ouder wordt. Wat doe je dan? Ik kan de dag ook niet zomaar voorbij laten gaan alsof het niets betekent. Tien jaar was het op 1 april groot feest. Eerst zijn geboorte en daarna negen verjaardagen. Op zijn negende verjaardag heb ik hem voor de laatste keer in zijn leven zien lachen, volop zien lachen. Heel eventjes maar, maar het gebeurde. Een lach die ik ook toen al vier maanden niet meer had gezien. Één om nooit meer te vergeten. En gelukkig is die lach per toeval ook nog op film vastgelegd! Zijn allerlaatste lach. Wat ben ik blij dat ik dat beeld kan terugkijken.

Maarja, hoe vier je de verjaardag van een kind wat is overleden? Ik wilde de dag een betekenis geven. Een dag om de jaren dat Jayden bij ons is geweest te herinneren en vieren. Om zijn korte leven te vieren. Ondanks dat het veel te kort is geweest, heeft hij zoveel liefde gebracht in mijn leven. En hij heeft zo ontzettend mooi geleefd! Een leven waar menigeen een voorbeeld aan kan nemen. Ik kan me maar weinig momenten herinneren waarop hij niet gelukkig is geweest, weinig dagen waarop hij niet heeft gelachen. Jayden leefde volop! Hij genoot van alles wat er was, groot en klein. Hij nam iedere dag zoals hij kwam en haalde daar alles uit. Hij accepteerde zelfs alle lijden wat hij op zijn bordje kreeg. Alle vaardigheden die hij verloor, dingen die hij niet meer kon. Nooit hoorde ik hem klagen. Al zal hij vanbinnen ongetwijfeld veel verdriet hierover hebben gehad. Hij was er gewoon niet mee bezig. Althans, het eerste jaar van zijn ziek zijn niet. Daarna… Ik durf het eerlijk gezegd niet te zeggen. Hij communiceerde niet meer en ik kon ook steeds minder zijn mimiek aflezen. Ik zag veel lijden, fysiek. De epilepsie, niet meer kunnen eten of drinken, niet meer kunnen spelen. Alles wat hij niet meer kon, waar hij zo van genoot. Ik probeerde zoveel mogelijk met hem te blijven doen wat nog wel kon. Fietsen, wandelen, met de rolstoel over de pumptrackbaan, lezen, muziek maken, voelen, knuffelen, zwemmen, douchen, filmpjes kijken. Maar het was natuurlijk lang niet meer zoals hij altijd heeft geleefd. Onderzoekend, met open ogen, genietend, samenspelend, actief, grapjes makend, stoeien, gek doen, verbinding, Het werd als maar minder en minder.

Gefeliciteerd lieverd

Goedemorgen lieverd,

Ik wil ‘Gefeliciteerd met je verjaardag’ zeggen, maar dat voelt zo gek. Het is niet meer je verjaardag. ‘Met je geboortedag’ dan, ja dat klikt beter. Een dag om te herinneren. De dag dat ik jou 10 jaar geleden welkom heette op de aarde. En waarop we al die jaren erna vierden dat je een jaar ouder was geworden. Tot vandaag. Vanaf nu zal 1 april in het teken staan van jouw herinnering. De herinnering aan jouw leven dat 9,5 jaar mocht duren. En man wat was die tijd rijk! 1 April… Geen dag van het jaar paste beter bij jou. Nationale grapjesdag. Het begon al bij je geboorte en tekende exact wie jij in het leven zou worden. Een grote grappenmaker, met een enorme humor en lol in het leven! De ondeugd in je ogen wanneer je weer iets ging uithalen. Wat hield ik van die ondeugd en vreugde in jou. Kleine grote levensgenieter!

Ik mis je lieverd, ik hou van je.
Dikke lange kus met een hele stijve knuffel

Iedere dag schrijf ik in mijn journal aan Jayden. Voor mij is dat even een momentje wat ik aan hem besteed. Een soort van onderonsje, een manier om toch nog even voor mijn gevoel contact met hem te hebben, ook al is hij niet meer hier. Bovenstaande schreef ik in de ochtend op zijn verjaardag. Al schrijvend wist ik eindelijk hoe ik die dag vanaf heden zou gaan zien. 1 April is voor mij nu een dag om te herinneren hoe mooi hij heeft geleefd. Wat een bijzonder mooi jongetje hij was, van binnen en van buiten. Hoeveel hij in mijn leven heeft gebracht. En de mooie herinneringen op te halen met naasten die hem ook missen. Een herinnerdag, waarop ik dankbaar ben voor de enorme invloed die hij in mijn leven heeft gehad en voor al het moois dat ik met hem heb mogen delen. Niet meer een verjaardag viering, maar een levensviering. We vieren zijn leven op die dag.

samenzijn om te herinneren

Ik had met mijn ouders afgesproken dat zij ’s morgens op tijd bij mij zouden zijn en we samen zouden ontbijten. Ik wilde deze dag niet alleen zijn. Dat was het enige dat ik vooraf al wist. En dat ik Jaydens favoriete taartje, een tompouce, zou eten. Verder kwam ik niet met plannen. Ik had namelijk geen idee hoe ik me zou voelen, wat voor mij goed zou voelen, waar ik zin in zou hebben, of juist niet. Ik besloot de dag dus maar een beetje te laten leiden in wat de invulling zou worden. Mijn oom en tante nodigde ik nog uit voor de koffie, om samen een tompouce te eten. Ik was immens vroeg wakker op deze dag, liep naar beneden, zette koffie en dronk dat op in de tuin. En dat was al het eerste moment van tranen. De weken hiervoor merkte ik al dat het verdriet weer meer aanwezig was, in de aanloop naar deze dag toe. En ik was nog niet goed en wel wakker en het brak al los. Ergens overviel me dat ook wel een beetje, want mijn eigen verjaardag viel me emotioneel gezien mee, tegenover de verwachting die ik had over hoe moeilijk ik die dag zou gaan vinden zonder Jayden. Maar dit was natuurlijk ook echt zijn dag, en niet mijn dag zonder hem. Het was zijn dag, die we nu zonder hem doorbrengen. Na het ontbijt douchte ik en kleedde me aan. Halverwege de ochtend arriveerden mijn oom en tante.

Met mijn oom, tante en beide ouders dronken we koffie. Ik haalde de tompoucen uit de koelkast en we aten deze. Maar man…. Ik kan je niet vertellen hoe eenzaam ik me in dit samenkomen heb gevoeld! Vier man om me heen, die Jayden allemaal hebben gekend, die mij zeer naast staan. En Jaydens naam werd in de anderhalf uur dat we samen waren 0 (!!!) keer genoemd! Daar zaten ze dan, alle vier om mij heen, gezellig te kletsen over lekke banden en proppen en schroeven. Over vakanties en andere zaken. Ik in het midden, tegenover de foto van mijn zoon, zonder ook nog maar één woord uit te kunnen brengen, met de tranen in de ogen. Tot ik het niet meer aan kon horen en de was maar ging ophangen, om vervolgens in mijn eentje boven even flink te gaan zitten huilen. Misschien had ik mijn mond open moeten trekken. Ik wilde samenkomen om hem te herinneren. Herinneringen delen. Niet om ‘gezellig’ zoals op iedere andere dag bij te teuten over de alledag. Ik heb me nog nooit eerder zo eenzaam gevoeld te midden van naasten.

het leven gaat ‘gewoon’ door

Een enkele vriendin dacht er aan en appte me. Een kennis liet van zich horen. En mijn broer en zus stuurden een berichtje. Wow…. En dat terwijl Jayden zo ontzettend geliefd is geweest bij zo ontzettend veel mensen, wij zo’n enorm groot sociaal netwerk hadden tijdens zijn leven. Hoe kon dit? Hij is nog geen zeven maanden weg en nu al zo weinig mensen die nog aan hem denken. Ik stond er verbijsterd van. Het is maar hoe het is… Weer even met de neus op de realiteit. Het leven gaat gewoon door voor iedereen en dat is natuurlijk ook normaal. Men is weer druk met zijn eigen leven, het is toch ook al zeven maanden geleden, er wordt niet meer aan gedacht. Tja. Zo gaat dat. Maar dat doet wel zeer om te beseffen. Het verlies beheerst mijn leven nog iedere dag. Ik worstel nog steeds iedere dag met weer doorgaan, weer deelnemen aan het leven. Voor mij klopt het leven niet meer. Het zal nooit meer hetzelfde zijn. Voor anderen is dat natuurlijk niet zoals voor mij. Jayden was mijn alledag. Niet een vriendje van mijn kind dat af en toe kwam spelen. Niet een neefje op verre afstand. Niet de zoon van een vriendin. Hij was mijn alles en mijn hele wereld. Het leven is niet veranderd, maar mijn leven wel.

In de middag besloot ik naar het strand te willen. Jayden was gek op het strand, zijn favoriete plaats. En de mijne ook! Even tot rust komen, uitwaaien, voetjes in het zand, golven over het strand. Een plek om tot onszelf te komen. Mijn ouders gingen mee en samen hebben we best een fijne middag gehad. Ik ben blij dat we dat hebben gedaan. Het voelde goed om even wat positieve afleiding te hebben. Al was het niet een afleiding, want met mijn ouders alleen werden de herinneringen aan Jayden wel gedeeld. We verzamelden nieuwe schelpen voor op zijn graf, wanneer het monument geplaatst wordt. Voor dezelfde reden namen we twee emmers zand mee naar huis. We wandelden, dronken wat, aten wat en genoten. Zoals we met Jayden ook altijd deden.

een kusje naar de hemel

In de avond kwam ik weer thuis en gingen mijn ouders ook weer terug naar hun huis. Er lag een kaart in de brievenbus. Ik maakte hem open en zag een verjaardagskaart voor Jayden. De tekst:

“Ik stuur een kusje naar de hemel
naar die sprankelende ster.
Want ook daar ben jij jarig,
Ook”al ben je nog zo ver …

De kaart bleek van zijn vriendinnetje van de basisschool te zijn. Het roerde me enorm deze kaart! De tekst was prachtig en ik dacht ‘Ja, je hebt ook gewoon gelijk. Lekker daarboven vieren lieverd! Het is nog steeds jouw dag!’. Maar nog veel meer: het deed zo ontzettend goed om te weten dat er ook buiten mijn familie nog aan Jayden gedacht wordt. Dat hij door meer mensen gemist wordt. En dat ze de moeite namen om dit op deze manier te laten weten, ondanks dat ik hen al bijna twee jaar niet meer heb gesproken, dat ontroerde me ten zeerste en deed me echt even goed.
Ik besloot nog even in de tuin te gaan zitten. En daar kwamen de tranen met tuiten weer. De afleiding was voorbij en alle sluizen gingen open. Alle verdriet die zich al twee weken weer aan het opbouwen was, kwam in volle vaart naar boven. Afgelopen twee weken was het er ook, maar met mondjesmaat kon ik het loslaten. Nu was het er. Ik kon het niet tegenhouden, wilde het ook niet tegenhouden. Lekker laten stromen. Verdomd, ik mis mijn prachtige vent ook gewoon verschrikkelijk! En dat mag ik voelen! Het is niet alleen maar vrij van zijn lijden. Het is niet alleen maar door proberen te leven naar zijn levensgeluk. Het is niet alleen maar sterk blijven en doorgaan. Het is voelen, rouwen is voelen. Lekker zitten janken dus wanneer dat even nodig is! 🙂 En ik zal je vertellen….. Het was goed. En….. *Knipper, knipper, knipper*, de tuinlamp. Heel even maar. Even liet Jayden weer weten dat hij er is.

Dit was het eerste jaar dat ik de geboortedag van mijn zoon vierde na zijn overlijden. Het was een zoektocht naar wat ik fijn zou vinden op deze dag. Wat zou goed voelen, wat niet. En hoe zou ik deze dag in willen vullen. Voor mij was het belangrijk dat het een viering aan zijn herinnering zou gaan worden. De uitwerking was niet helemaal zoals gehoopt. Volgend jaar pak ik dat dus anders aan.

Hoe vier je de verjaardag van je overleden kind?

Wat ik van deze dag meeneem en aan jullie lezers wil meegeven? Als je niet alleen wilt zijn, omring je met naasten die jouw kind ook missen. Geef duidelijk aan wat de intentie van een samenkomst is, wanneer je een samenkomst organiseert. Praat met elkaar over de mooie herinneringen. Herinner het leven dat geleefd mocht worden, al was het tekort. Doe vooral datgene wat voor jou goed voelt. Wil je heel de dag in je bed blijven liggen? Lekker doen. Als je een cadeautje wilt kopen? Koop een cadeautje. Breng het naar het graf, of zet het bij de urn of iets. Er is geen goed of fout. Wees er op voorbereid dat het merendeel van de mensen uit je sociale omgeving er niet of te laat aan denkt. Dat is hoe het is.

Naasten die een rouwouder tot steun willen zijn wil ik meegeven: noteer deze dag op je kalender! Laat even weten dat je aan ze denkt, deel een herinnering, of zoek de ouder(s) op deze dag even op wanneer zij daar behoefte aan hebben. Maar dring je niet op. Het is heel fijn om te weten dat er aan je gedacht wordt op dit soort dagen, dus laat dat zeker weten, verwacht geen urenlange gesprekken via WhatsApp of telefoon terug. Wanneer de rouwouder(s) daar wel behoefte aan hebben, laten zij dit vast en zeker weten wanneer jij kort wat van je laat horen.