Rouwe stilte …

Op zes december landde ik terug in het koude Nederland, na mijn reis in Java. Het was enorm acclimatiseren weer. Koud, nat, guur, grijs weer, midden in een storm met harde windstoten. Het was dan ook best even een pittige landing. Waar ik voor de eerste keer in al mijn vluchten wel even op het puntje van mijn stoel heb gezeten. In Java regende het ook veel zo vlak voor het regenseizoen. Maar met de warme temperaturen waren die tropische regenbuien ook wel zeer welkom af en toe. Hier is het gewoon koud, nat en grijs.

Mijn lieve oom haalde me op van het vliegveld. Al aan de koffie en later in de auto vertelde ik al wat over mijn belevenissen tijdens mijn reis. Hoe het me nieuwe perspectieven heeft gebracht. Dat ik ook weer plannen had voor mijn toekomst en hoe ik had gewerkt aan mijn verliezen. Hij vroeg me naar mijn planen voor de kerst. Oh ja, het is al december! Eerlijk gezegd had ik zelfs wel een beetje zin in kerst, in het samenzijn met dierbaren. Ook al zou Jayden er dit jaar voor het eerst niet bij zijn. Maar ik besefte ook dat ik wel snel even plannen zou moeten gaan maken, want alleen zitten zou wel heel erg zwaar gaan zijn bedacht ik me. Mijn oom stelde voor om kerstavond bij hun te komen vieren, dat vond ik een heel fijn aanbod. Het was fijn om te horen dat er aan me gedacht werd. Dat hij niet wilde dat ik alleen zou zitten en hun huis voor me openstelde. En ik ging er wat vanuit dat meer mensen dat zouden hebben bedacht.

Met goede moed kwam ik dan ook thuis. De thuiskomst was fijn. Thuis in mijn fijne warme huis dat rust uitstraalt. Ik keek ernaar uit om iedereen weer terug te zien en te vertellen over mijn belevenissen. En samen plannen te maken voor kerst. Zo gezegd, zo gedaan. Langs vriendinnen, langs mijn ouders, souvenirs brengen, verhalen delen, bijpraten en vragen naar kerst. Natuurlijk zou ik ook één van die dagen bij mijn ouders doorbrengen. Op tweede kerstdag zouden zij naar mijn broer gaan, dus besloten we dat wij eerste kerstdag samen zouden vieren. Ik was ook welkom bij mijn broer, vertelde mijn moeder. Dat moest ze maar even doorgeven had hij gezegd bij hun uitnodiging.
Daar kwam direct mijn eerste afkeer, ik voelde me zeer onwelkom. Ik dacht “Als zij mij bij kerst aanwezig wilden hebben, dan had hij mij zelf moeten bellen”. De relatie met mijn broer is al enkele jaren niet best, we hebben al enige tijd geen contact meer. Toen Jayden in november 2023 zo snel achteruit ging heb ik nog eens gevraagd of hij misschien langs kon komen, hij is niet geweest en daarna heb ik nooit meer iets van hen gehoord. Bij de condoleance zijn ze niet geweest en bij de uitvaart was het contact ook niet erg warm. En ook daarna heb ik niets meer van hem of mijn schoonzus gehoord. Dus dat heb ik gelaten voor wat het was.

Kerstavond en eerste kerstdag waren gedekt in ieder geval. Heel graag wilde ik ook wat tijd met vriendinnen doorbrengen. Maar die hadden al andere plannen gemaakt. Het zag er dus naar uit dat ik op tweede kerstdag alleen zou blijven. Dat heeft me enorm veel pijn gedaan. Ik voelde me vergeten, er was niemand die vanuit zichzelf aan mij had gedacht of vroeg naar mijn kerstplannen. Behalve mijn oom en natuurlijk mijn ouders. Niemand verder die uit zichzelf heeft gedacht ‘Gien moet niet alleen zitten met kerst, ik vraag of ze bij ons wil aansluiten’.
Één van mijn vriendinnen werd door mijn vragen bewust van het feit dat ik alleen zou zitten. Zij besloot daarop toch wel actie te ondernemen en met haar schoonfamilie te overleggen of ik aan zou kunnen sluiten. En daar was ik erg dankbaar voor. Ook al ken ik die mensen helemaal niet, het was fijn om te ervaren dat zij wel haar nek uitstak om mij niet alleen te laten zitten. Het was niet helemaal waar ik zin in zou hebben, maar alles beter dan alleen zitten met mijn gejank. Het was pijnlijk om te beseffen hoe snel mensen weer vergeten waar jij doorheen gaat. Het lijkt wel of iedereen denkt dat ik zo sterk ben, dat ik geen hulp nodig heb. Of zijn ze bang voor mijn verdriet? Het is nog maar net twee maanden geleden, voor mij als de dag van gisteren. Ja, hun levens gaan door, dat snap ik. Maar ik ben toch ook onderdeel van hun leven? En Jayden was dat toch ook?

Na de eerste thuiskomst begonnen alle ervaringen van mijn reis te landen. De stilte in huis begon voelbaar te worden. Het gebrek aan invulling van mijn dagen en daarmee het gemis werd immens. Negenenhalf jaar heb ik voor mijn zoon gezorgd. Al die jaren had ik iedere dag verantwoordelijkheid voor hem. Iedere dag rumoer in huis, gezelligheid, afspraken, regeldingen, leuke dingen… Iedere dag samen, kletsen, knuffelen, zingen, grapjes, tot op het eind voornamelijk alleen nog zorgen. Maar nog steeds altijd samen. En nu is er ineens niets meer. Ik moet niets meer. Niet meer opvoeden, niet meer zorgen, niet meer regelen.

Een jaar geleden heb ik mijn bedrijven neergelegd om de zorg volledig op me te nemen. Dus werken doe ik op moment ook niet meer. Mijn sociale leven is enorm uitgedund het laatste jaar. Ik had geen tijd of ruimte om deel te nemen aan alle sociale activiteiten. En van alle mensen die ik om mij heen had, is er toch een groot deel afgehaakt tijdens het ziekteproces. Wanneer je als ouders in een zorgtraject voor je kind terecht komt, is dat voor sommige naasten moeilijk om mee om te gaan. Jouw leven verandert immens, het past niet meer bij elkaar, het is niet meer leuk genoeg om tijd met je door te brengen. Of ze vinden het eng, weten niet wat ze moeten zeggen, zijn bang voor jouw emoties. Of voor hun eigen emoties, bang om de sterfelijkheid van het leven onder ogen te zien. Zeg het maar….. Wat de reden ook is, de realiteit leert: zodra je in de wereld van zorg terecht komt, dunt je sociale kring uit tot de mensen die het aan kunnen om je naast te blijven staan zonder dat ze daar iets voor terugkrijgen. Want in die wereld van zorg, heb je geen ruimte om uitgebreid terug te kunnen geven wat je krijgt. Je bent de mensen die naast je blijven staan ontzettend hard nodig om zelf overeind te kunnen blijven staan. Om je verhaal honderd keer opnieuw aan te horen. Om even afleiding te geven, praktische hulp te bieden, te ventileren of een schouder te bieden. En dat kan niet iedereen.

Naast dat ik mijn kind, de liefde van mijn leven, ben verloren (wat opzichzelfstaand al erg genoeg is) ben ik ook mijn eigen leven verloren. En drie maanden na Jaydens overlijden, wordt dat nu groots voelbaar. De rouw stapelt zich op en het besef dringt steeds dieper binnen in mijn hart.
Nu moet ik het ineens allemaal alleen nog maar voor mezelf doen. Wat wil ik? Waar word ik blij van? Waar heb ik behoefte aan? Hoe wil ik mijn dagen doorbrengen met dingen voor mij? Zaken waar ik minstens twee jaar niet meer over na heb gedacht. Het enige dat ik écht zou willen kan niet meer, dat komt nooit meer terug, zal ik nooit terug krijgen.

Op kerstavond ging ik ieder jaar samen met Jayden uit eten, gewoon met ons tweeën. Keken we daarna een stomme kerstfilm met warme thee en wat lekkers en speelden we spelletjes. En op kerstochtend liepen we dan nog in het donker de trap af. Jayden vol verheuging en verwachting of de Kerstman hem niet zou zijn vergeten en welke cadeautjes hij zou hebben gebracht. Dat waren de allerfijnste momenten, dat intieme samen zijn. En zijn verheuging, glunder, verwondering zien, de liefde daarin voelen. Dat is weg, verdwenen, en dat komt nooit meer terug.
Dit jaar zag ik tijdens het boodschappen doen een T-rex kerstbal in de winkel. Jayden was ontzettend fan van dinosauriërs en de T-rex was zijn favoriete. Ik besloot hem mee te nemen en naar zijn graf te brengen. Daar stond ik dan, om 16.30u ’s middags op kerstavond bij zijn graf met de kerstbal. Het voelde zo zinloos… “Kom ik aan met een kerstbal, waar jij geen reet meer aan hebt. Je kunt hem niet vasthouden, ik kan hem niet fysiek aan je geven. Ik zie je grote glunder en glimlach niet bij het ontvangen. Het eerste jaar zonder jouw verheuging.”, ik stond aan de grond genageld bij zijn graf. Een uur heb ik zitten huilen en brullen. Ik wilde hem wel opgraven en meenemen naar huis. Daar lag hij dan, alleen met kerst, in de koude grond, zijn lichaam te vergaan. Ik kon mezelf er niet toe brengen om weg te gaan en wilde alleen maar bij hem blijven. Dit was de eerste keer, op de dag van de begrafenis na, dat ik zo kapot stond bij zijn graf en niet weg wilde gaan. Van binnen wenste ik dat er misschien nog iemand anders de begraafplaats op zou lopen en me zou horen huilen. Een wildvreemde, die ook even bij een verloren dierbare langs zou gaan. Iemand die zou begrijpen wat ik voelde en instinctief zou weten dat ze niets hoefden te zeggen, maar me wel even zou kunnen vasthouden. Maar het was ondertussen al bijna zes uur ’s avonds en het was al aardig donker op de begraafplaats. Er zouden natuurlijk geen mensen meer komen, iedereen is bij daglicht al geweest.

Ik was nat en koud van de regen en de tranen stroomden nog altijd even hard over mijn wangen. Twee dagen ervoor nodigde ik nog een derde vriendin, die ook alleen bleek te zitten met kerst, uit om bij mij te komen eten voordat ik naar mijn oom en tante zou gaan. Dus het werd echt tijd om naar huis te gaan, anders zou ze voor een gesloten deur staan en dat kon ik ook niet maken. Vol schuldgevoel, gemis en verdriet liep ik dus uiteindelijk toch de begraafplaats af. Waarom schuldgevoel? Omdat ik mijn zoon daar weer alleen liet liggen, om met andere mensen kerst te gaan vieren. Op kerstavond, dé avond in het jaar die altijd echt alleen van ons tweeën is geweest. En mensen blijven goedbedoeld zeggen, en zo is het rationeel gezien natuurlijk ook helemaal: “Hij is er niet meer, jij moet door”. Of “Hij is bij jou, waar je ook gaat”. Of “Hij zou ook willen dat jij doorgaat en geniet”. Toch voelde het die avond alsof ik hem opnieuw in de steek liet. Die gevoelens zijn heel normaal. Ook al weet mijn verstand heus dat wat de mensen tegen me zeggen klopt, emotioneel voel ik het anders. En daar zal ik mee leren omgaan, mettertijd. Vandaag nog even niet.

De afleiding van naasten met kerst was prettig. Het was fijn om niet alleen te zijn, ondanks dat het gemis groot blijft. Het doet me goed dat andere mensen ook gewoon over hem blijven praten. Dat is echt wel belangrijk om even te benoemen. Wanneer andere mensen hem zijn overlijden maar vermijden, dan voelt het alsof ze hem al zijn vergeten. Dus aan iedereen die dit leest en mij of een andere rouwouder naast staat: blijf het onderwerp aansnijden! Ga het niet uit de weg, blijf herinneringen ophalen en laat zien dat je aan de overleden persoon denkt. Ook als dat jezelf verdriet doet of als de rouwouder er verdriet van krijgt. Verdriet is er altijd, dat is nooit weg en zal ook nooit verdwijnen. Het wordt soms even naar de achtergrond gedrukt omdat we afleiding zoeken of hebben, maar het is er altijd. En de enige weg om het verdriet te laten helen met de tijd, is het te doorleven en doorvoelen. Want verdriet is de liefde, het is hetzelfde. En die liefde zal nooit verdwijnen, dat willen we ook niet.