Rouwe stilte …

JARIG

Twee dagen geleden was ik jarig. Mijn eerste verjaardag zonder mijn zoon. Het is nu bijna vijf maanden geleden dat hij overleed. Ik herinner me mijn vorige verjaardag nog goed. Vorig jaar was hij twee maanden ervoor al zijn vaardigheden verloren. Dat was mijn eerste verjaardag zonder zelfgemaakt cadeautje, dat hij al weken van te voren verstopte op zijn kamer. Waar hij mij wel over vertelde, maar ik niet mocht gaan zoeken. Zonder ontbijtje door hem klaar gezet. Zonder een “Gefeliciteerd mama!” gevolgd door een dikke kus bij wakker worden. Hij was er nog wel, maar die kleine geneugten missen was al vreselijk toen. Het deed me zoveel zeer om te zien hoeveel hij al niet meer kon. Al die kleine dingen, die zo normaal horen te zijn. Waar hij altijd zo trots op was. Het was twee maanden ervoor allemaal verloren gegaan. Hij aanwezig, maar samen een taartje eten konden we niet meer. Hij kreeg sondevoeding en een minihapje slagroom voor de smaak. Ik gaf hem een dikke kus en knuffel, hij mij niet. Hij was erbij. Het jaar daarvoor zaten we in de zenuwslopende afwachting van een diagnose uit het DNA onderzoek en werd Jayden’s epilepsie met de dag erger. Ik vierde mijn verjaardag niet. At een taartje met Jayden en mijn ouders kwamen ’s middags op visite.

ZELFGEMAAKTE CADEAUTJES

Vorig jaar zijn we vlak voor mijn verjaardag verhuisd naar een zorgwoning. Het jaar daarvoor had Jayden zijn op school gemaakte Moederdag cadeautje ook verstopt op zijn kamer (zei hij). Maar op Moederdag zelf kon hij het niet meer terug vinden. En ondanks dat we samen heel hard gezocht hadden, hebben we het niet teruggevonden. Bij de verhuizing vond ik het. Het lag verstopt op mijn kamer, ergens achter een kast! Zo had ik toch een beetje een verjaardagscadeautje, gemaakt door Jayden. Alsof het zo moest zijn dat het destijds kwijt was geraakt en we het vlak voor mijn verjaardag in de verhuizing terugvonden, haha. Mijn moeder had ook een collage van foto’s gemaakt. Foto’s van de mooie herinneringen die we dat jaar gemaakt hadden. O.a. Disney land Parijs, dierentuin, Buurman & Buurman voorstelling, maar ook van de ‘normale’ mooie momenten. Deze foto’s plakte ze op een wit wel, wat ze met vingerverf had gekleurd met Jaydens handafdrukken. Een prachtige herinnering aan mooie herinneringen. En het allerlaatste cadeautje dat door (met) Jayden is gemaakt voor mij. Samen met het verloren Moederdag cadeau, had ik zo toch maar mooi twee verassingen van hem vorig jaar!

PLANNEN MAKEN

Maar dit jaar was er niets meer van hem. Geen kus, geen knuffel, geen glimlach, geen taartje, geen zelfgemaakte cadeautjes. En vooral: geen Jayden. Het maakt me verdrietig. Dit jaar is hij er helemaal niet meer bij. Ik had weinig zin om het te vieren. Voor mij voelt het crue om te vieren dat ik weer een jaar ouder ben, terwijl hij zo jong moest sterven. De wereld voelt oneerlijk en als ik kon ruilen met hem, deed ik het direct! Toch wilde ik de dag ook niet helemaal overslaan. In eerste instantie wilde ik echt helemaal niets doen. Gewoon alleen zijn, geen visite, helemaal niets. Even naar zijn graf, meer niet. In mijn achterhoofd zou ik toch blijven weten dat het mijn verjaardag is. En de pijn voelen van het gemis van zijn aanwezigheid. Dus helemaal alleen zijn wilde ik ook niet.

VERLOREN TIJD

Een paar maanden geleden kreeg ik de vraag hoe oud mijn zus is. Zij is acht jaar ouder dan ik. Ik begon te rekenen en vertelde in volle overtuiging dat zij veertig jaar zou zijn. Maar met dat ik dat zei, ontstond er een error in mijn denken. Ik dacht dat ik tweeëndertig was. Maar dat klopte niet. “Wacht, ja, ik ben tweeëndertig, toch? Nee. Ik ben vierendertig. Huh? Ja, ik ben vierendertig, dus mijn zus is tweeënveertig.”. Dit was een heel vreemd moment, waarop ik besefte dat ik mijn laatste twee verjaardagen emotioneel volledig heb overgeslagen. Ik heb ze niet bewust meegemaakt, niet stil gestaan bij mijn leeftijd. Het waren dagen waarop visite kwam, maar niets gevierd werd. Die twee jaren zijn gebeurd, er is veel gebeurd, veel verlies, veel verdriet, veel liefde. Maar in tijdsbesef was ik ze volledig kwijt. Eergisteren werd ik vijfendertig. Ik ontbeet met mijn ouders. ’s Middags lunch met mijn oom en tante. Met een taartje naar de begraafplaats, even bij Jayden zijn. En ’s avonds een borrel met een vriend en vriendin. Geen groot feest, wel mensen om me heen om mee samen te zijn en hem te missen. Dat was mijn plan.

INZICHTEN

Het ontbijt en de lunch gingen zoals gepland en waren fijn. Daarna ging ik alleen naar de begraafplaats. Toch zonder taartje. Want hij kon het niet eten en voor de vogels en andere dieren is een tompouce nou niet het beste dieet. Maar ik wilde wel even bij hem zijn. Met hem kletsen. Hem vertellen hoezeer ik hem miste en hoe hard ik mijn best doe om verder te gaan. Wat ik moeilijk vind, wat ik leer van de rouw en wat ik leer over mezelf en van hem. Ik maakte zijn graf weer even helemaal netjes. Ik huilde. Ik herinnerde hem. Ik dacht aan alles wat hij mij bracht in zijn leven. En ik voelde mijn grote liefde voor hem. Daarna at ik thuis de tompouce, alleen. En ik zette voor hem één neer bij zijn altaartje. In gedachten at ik hem samen met hem. Hij koos ieder jaar tompouces voor mijn verjaardag, zijn lievelings taartje 😊

De oma van mijn vriendin overleed de dag ervoor. De plannen voor de avond wijzigden. Zij kon niet komen. Ik wilde er ook voor haar zijn en vond het toch vreselijk om mijn ouder worden te vieren dit jaar. Dus ik berichtte dat ik naar haar kon komen, als zij daar behoefte aan had. Dat vond ze fijn. Maar ze was nog onderweg en zou berichten wanneer ze weer thuis was. De avond was nog jong, ik had weinig zin in avondeten door de late en uitgebreide lunch. Ik zat alleen, te wachten op haar berichtje. Dus ik besloot nog even te mediteren. Het lukte niet goed om mijn gedachten tot stilstand te brengen. Ik voelde de intense eenzaamheid. Daar zat ik, alleen op de bank. In een poging te mediteren. Mijn gedachten vroegen mij steeds opnieuw: ‘Heb ik niets beters te doen? Zit ik alleen, op mijn verjaardag! Ben ik het niet waard om te vieren?’. Ik baalde ervan. Het derde jaar waarop mijn verjaardag in het teken van ziekte, verlies en dood stond! Ik was het zat, ik wilde een avond onbezonnen lol maken en mijzelf vieren! Niet omdat ik ouder werd, maar om mezelf, om wie ik ben en omdat ik dat verdien na alles wat ik heb doorstaan! Altijd sta ik er voor anderen. Altijd vecht ik voor anderen. Alles doe ik om de levens van anderen te verbeteren. En nu wilde ik dat één avond voor mijzelf doen. Ik wilde niet alleen op de bank zitten op mijn verjaardag. Wachten totdat iemand tijd voor mij had. Dit was niet hoe ik mijn leven wilde voortzetten.

PLANNEN AANPASSEN

Ik appte de andere vriend, dat we bij haar de borrel zouden doen en dat ik daarna de stad in wilde, dansen, drinken, lol maken. Één avond even geen zorgen. Morgen een vrije agenda, tijd genoeg om moe, alleen en verdrietig te zijn. Vanavond wilde ik lol! Zo gezegd, zo gedaan. We verzamelden bij onze vriendin. We praatten over haar oma en andere dingen. En daarna ging ik met mijn vriend de kroeg in. Ik heb een ontzettend leuke avond gehad. Gedanst, gedronken, nieuwe mensen ontmoet, geproost op mijn verjaardag. En toen we naar huis zouden, bleek mijn jas gestolen. Tja, kan gebeuren, shit happens en er zijn ergere dingen in de wereld. Maar…… Die jas… Die kocht ik voor de uitvaart van mijn zoon. Ik heb hem die dag niet gedragen, want het was ontzettend goed weer, waardoor ik mijn andere jas kon dragen. De nieuwe jas was voor het slechtere weer dat was voorspeld. En, het ging ook niet om de jas, of om het idee dat ik hem kocht voor zijn uitvaart. Maar het was uiteindelijk wel de trigger van mijn emoties. Ik was boos. Voelde me wederom machteloos door iets wat mij overkwam. En ik wilde even alleen nog maar huilen! En huilen! En huilen! En eenmaal thuis heb ik dat dan ook even flink gedaan. Waarna ik uiteindelijk in slaap viel.

VOELEN

Daar waren ze. De emoties die ik even opzij had gezet: het gemis van mijn zoon, het gemis van het kunnen vieren van het leven. Ze kwamen eruit door een gestolen jas die me letterlijk gestolen kon worden. Want die jas, die doet er eigenlijk niet toe. De vermoeidheid, de drankjes, de trigger. Ze zorgden samen voor een overload aan verdriet als afsluiting van mijn vijfendertigste verjaardag. In Emoties schreef ik over het werken met rouweilandjes. Hoe je de rouw even opzij kan zetten om te functioneren, om er op een later moment aandacht aan te geven. Ik had geen afspraak met mezelf gemaakt om er op terug te komen. Ik had ook niet gedacht dat dat nodig was. Ik had op de begraafplaats toch al aandacht gegeven aan mijn gemis en verdriet?

Maar, naast het gemis van zijn fysieke aanwezigheid, had ik ook hoop gehad dat ik zijn aanwezigheid ergens tijdens mijn verjaardag zou voelen. Mocht hij ergens zijn, dat hij zou weten dat ik aan hem denk, ik hem mis en ik hem heel graag erbij had willen hebben. Misschien is hij er, vierde hij van boven mee. Samen met oma, opa en andere verloren dierbaren. Maar ik heb niets gevoeld van hem. Geen teken gezien van hem. Ik vraag me af waarom. Ik heb hem er nog naar gevraagd “Laat je alsjeblieft wat van je horen die dag?”, maar het bleef stil. En ik denk dat dit gegeven de emotie was die ik wegdrukte met mijn zin in lol maken. En zonder de afspraak met mezelf te hebben gemaakt om er later op terug te komen, kwamen die ’s nachts naar boven. Zijn ultieme afwezigheid op mijn verjaardag.

REFLECTEREN en vooruitkijken

Desalniettemin heb ik een gezellige verjaardag gehad. Met mensen die mij zeer lief zijn en dichtbij staan. Zelfs met onbekenden in de kroeg. Daar kan ik nu op terugkijken en dankbaar voor zijn. Ja, ik heb gehuild. Maar ik heb ook lol gemaakt. Er zullen nog veel van dit soort dagen komen. In april komt zijn verjaardag er aan. Hij zou dan tien jaar zijn geworden. Het duurt nog even, maar die dag gaat ongetwijfeld ook rete zwaar worden.

Maar… Zoals ik De Feestdagen heb overleefd met samen zijn. Mijn verjaardag ook ben doorkomen. Zo zal ik ook zijn verjaardag en al die andere dagen doorkomen. Door samen te zijn met dierbaren. Lol te maken terwijl het gemis gevoeld mag worden. Ook alle moeilijke dagen gaat de zon weer onder, wordt het nacht aan het einde van de dag. Om op de volgende dag weer met de zon wakker te worden en aan de nieuwe dag te beginnen. Het voelt alleen ontzettend oneerlijk om mijn ouder worden te vieren, terwijl hij dat niet meer wordt. Naast dat ik hem ontzettend mis. Ondanks dat ook dit natuurlijk is (niet iedereen wordt oud), voelt het vreselijk onnatuurlijk.

Ik voel mij op dit soort dagen wel ontzettend dankbaar voor de mensen die mij bijstaan. Familieleden, vrienden, kennissen. Zij slepen mij erdoorheen, alleen maar door er gewoon te zijn. Me niet alleen voelen in de grootste eenzaamheid die ik ooit heb gekend, is het enige dat me erdoorheen helpt. Alles blijft nog ontzettend dubbel. Ik heb zin in mijn werk, maar ook niet. Ik heb zin in sociale dingen, maar ook niet. Ik wil wel visite op mijn verjaardag, maar wil het niet vieren. Ik wil mensen zien, maar wil ook met rust gelaten worden. Ik wil huilen, maar ook niet. Ik wil lachen en weer plezier voelen, maar ook niet. Ik wil van alles en tegelijkertijd wil ik helemaal niets meer.

ROUWTAKEN

Rouwtaken twee, drie en vier lopen momenteel dwars door elkaar heen. Ik doorvoel de pijn van mijn verlies, het gemis is enorm. Tevens probeer ik langzaam weer deel te nemen aan het leven, mij aan te passen aan het leven zonder Jayden. En ben ik naarstig opzoek naar de lichtpuntjes, de dingen waar ik nog van kan genieten. Alles om maar door te blijven gaan, totdat ik de lichtpuntjes weer echt kan voelen. Vorige week ging ik naar een regressietherapeut. Daar heb ik de pijn intens opnieuw doorvoeld. In Emoties heb ik hier meer over verteld en waarom ik daar naartoe ben gegaan.

Wanneer ik mijn vorige blogs doorlees, denk ik wel eens ‘Wat ben ik zwaarmoedig’. En toch lees ik ook steeds weer het zoeken naar de lichtpuntjes. Dit is het proces van rouw denk ik. De zwaarte ervaren en doorvoelen, terwijl je naarstig blijft zoeken naar en vasthouden aan de lichtpuntjes. Het mag even donker zijn. Dat is oké. Één van de nummers op mijn oma’s uitvaart speelde: “Het is nog nooit zo donker geweest, of het werd altijd wel weer licht“. Er zal ongetwijfeld een kern van waarheid in zitten.

VERJAARDAG IN EEN NIEUW LICHT

Vanaf heden zal ik mijn verjaardag vieren met een andere gedachte. Ik zal gaan vieren wie ik ben. Wie ik ben geworden door mijn ervaringen. En dat ik weer een jaar dichter bij de hereniging met mijn zoon ben. Met meer wijsheid dan het jaar ervoor. Dat mijn ervaringen mij stap voor stap steeds dichter bij mijzelf brengen en sterker maken. Dat ik door alle verliezen heen nog altijd mensen om mij heen heb staan. En dat die mensen mij zo ontzettend dierbaar zijn. Dat ik steeds opnieuw de veerkracht kan vinden om door te gaan. Want ook nu weet ik dat ik ergens in mijn leven weer nieuwe zingeving zal kunnen vinden. Uiteindelijk zal ik toch ook weer kunnen genieten van het leven. Voor nu mag ik bij tijden even zwaarmoedig zijn. Soms valt er gewoon even niet zoveel te lachen in het leven. En dat is oké. Ook de zware emoties zijn leven. Zonder wrijving is er geen glans, weet je nog? (Uit: Het is hier zo donker)