Rouwe stilte …

Innerlijk proces van transformatie

Het is al enige tijd geleden dat ik schreef op de site. Mijn laatste post Rouw en steun: De onmisbare verbinding ging over de eenzaamheid die ik soms ervaar in de rouw. Het gebrek aan steun en begrip. Nu ik het zelf nog eens terug lees, lees ik dat ik best wel boos was. En ook zo schreef! Dat gevoel werd nog enige tijd erna nog even alsmaar groter en groter. En de eenzaamheid is ook nog niet voorbij. De situaties die dit gevoel teweeg brachten zijn niet veranderd. Mijn kijk erop en hoe ik ermee omga wel. Ik heb afstand genomen, keuzes gemaakt, prioriteiten gesteld. Ik ben voor mijn behoeften gaan staan. Ik werk door mijn eigen schaduwkanten (onderdrukte kanten van mijn psyche) heen en spreek steeds meer uit waar ik voor sta en waar ik behoefte aan heb. Ik begin mijzelf, mijn nieuwe zelf, langzaam maar zeker te vinden. En daar ben ik dankbaar voor en trots op. Het is een deel van mijzelf dat ik heel mijn leven niet heb toegelaten. Boos zijn, gekwetst zijn, kwetsbaar zijn, mijn gevoelens delen. Allerlei aspecten die ik nu leer. Soms teveel, soms te weinig, de balans hierin ga ik zeker ook vinden. Het is een zwaar proces, maar leert mij ook in mijn eigen kracht staan en voor mijzelf te zorgen. En mensen om mij heen zullen mij opnieuw moeten leren kennen. Omdat ik niet meer ben zoals ik was. Ik ben veranderd. De rouw heeft mij veranderd. Het heeft mij meer begripvol gemaakt, zachter gemaakt, maar ook harder gemaakt. Al weet ik niet of harder het juiste woord is, misschien eerder zachter voor mijzelf. Beter mijn grenzen en behoeften aangeven. Beter voor mijzelf zorgen en mezelf niet meer wegcijferen.

Confrontatie met mijn gevoelens

Tevens schreef ik in eerder ook over mijn deelname aan de Stofwisseltour. Jemig, wat een bedrag hebben we bij elkaar gelopen met ons team. Een bedrag dat naar onderzoek gericht op Niemann Pick type C (de ziekte waaraan mijn zoon overleed) gaat. Ik ontmoette M. en zijn moeder voor het eerst. Waar ik zijn moeder al enkele keren telefonisch of per WhatsApp had gesproken als lotgenoot, zagen wij elkaar nu voor de eerste keer face to face. En M. is een lotgenootje van Jayden, wie ook aan NPC lijdt. Ik ben ontzettend dankbaar voor onze ontmoeting. Wat was het bijzonder om M. te ontmoeten. En pijnlijk. Zo pijnlijk. Ik herkende zo enorm veel van mijn zoon in hem. Niet in de ziekte, maar in de glunder in zijn ogen. Het levens genot, de wijze van contact maken, lachen, het spreken van zijn ogen. En de ziekte, alles wat niet meer kon. Het besef dat ook M. niet oud zal gaan worden. En ook zijn moeder met een gapend gat achter zal gaan blijven. Ik zag in haar de strijd die ik ook twee jaar heb gevoerd. Zij voert die strijd al langer. Overleven, strijden, doorgaan, alles geven wat je hebt. Om uiteindelijk te verliezen. Mijn hart brak. Voor hun beiden, voor hun familie, vrienden en iedereen die meestreed tijdens de stofwisseltour.

Het contact met M. ontbrandde mijn moedergevoelens die ik voor mijn Jayden heb. In fysieke aanwezigheid, in volle hevigheid kwamen die moedergevoelens in overvloed naar boven. En het verdriet dat daarbij gepaard gaat. Ondanks het verdriet, vond ik het toch ook ontzettend mooi om te voelen. Om die intense moeder gevoelens te voelen. Die ik al zoveel maanden niet meer zo had gevoeld. Ik mis die gevoelens zo enorm! Maar het maakte mijn gemis ook enorm. En na de loop begon het me teveel te worden, ik kon me niet langer groot houden en besloot richting huis te gaan. Ik nam afscheid van M. en zijn moeder en bedankte voor de mooie dag met zijn allen. Het afscheid van M. voelde alsof ik opnieuw afscheid nam van Jayden. Opnieuw hem moest laten gaan. Want al was M. Jayden niet, toch brandde mijn moederhart voor hem alsof hij het wel was. En eenmaal in de auto stortte ik volledig in. Volle vloedgolf die over me heen sloeg. Het verdriet even groot als het moment dat Jayden zijn laatste adem uitblies, alles overweldigend, alles vernietigend.

Standje overleven

Sindsdien ben ik wat in een vlucht geraakt. Een vlucht van mijn verdriet, van mijn rouw. Het gevoel van gebrek aan steun werd alsmaar groter, een immense eenzaamheid en angst namen bezit van me. Vluchten in afleiding. Want daar vind ik plezier, rust, zingeving. Focus op werk. Focus op vakantie die er aan stond te komen. Focus op mijn persoonlijke ontwikkeling. Focus op sociale contacten. Focus op alles behalve rouw. Focus op al die mooie lessen die de rouw mij ook leert, maar niet op het verdriet. En wat er gebeurde was een enorme vermoeidheid die groeide. Doodop raakte ik. En apathisch. Ik voel zo weinig. Als ik voel, is het intens verdriet. Geen geluk. Intens verdriet en intens verdriet. Dus voel ik maar niets. Niet bewust, want ik vind het verschrikkelijk dat ik zo weinig voel soms. Het lijkt wel een automatisch beschermingsmechanisme wat zich heeft ingeschakeld, zodat ik mijn dagen door kan blijven komen. Want ondertussen moet er ook weer zoveel. Terwijl de markering van één jaar zonder mijn zoon in hoog tempo dichterbij aan het komen is. Nog maar een kleine zeven weken…….

Ik onderneem van alles tussendoor. Spreek af met mensen, koffie/wijntje. Ga heel soms een avond uit. Wandel nog altijd regelmatig. Ik heb voor de tweede keer een lotgenoten wandeling met Vereniging OOK gemaakt. Ik ben een midweek weg geweest met een vriendin. Ik breid mijn werk langzaam verder uit. Ik date zo nu en dan. En ik heb contact met een potentiële co-ouder voor een tweede kinderwens. Zo ben ik blijvend opzoek naar en gefocust op de lichtpuntjes om aan vast te houden. Maar ik merk ook dat het enorm borrelt onder de oppervlakte. Een onrust, een verdriet dat alles maar blijft overschaduwen. Een schuldgevoel omdat ik soms het leven beu ben en zou wensen dat ik achter mijn zoon aan mocht gaan. Maar mij zijn de dagen nog gegund, mijn zoon kreeg ze niet. Ik weet ook dat er ooit een dag komt dat ik het geluk wel weer zal kunnen voelen, volledig zal kunnen voelen, en mij dan daar wellicht wel weer wat schuldig over zal voelen. Dus blijf ik voor nu maar door gaan. Ik voel dat ik meer aandacht moet besteden aan het verdriet. Door het wegdrukken van het verdriet, voel ik ook de mooiere emoties niet meer. Ik voel me enkel moe en apathisch en kan iedere seconde van de dag huilen. Dus vandaag zet ik hier weer mijn intentie om iedere dag even aandacht te geven aan mijn verdriet.

Verlies van vertrouwen en hoe krijg je dat terug?

Ik ervaar de laatste tijd ook iets nieuw. Dit komt denk ik vooral doordat ik wat nieuwe contacten probeer op te bouwen. En doordat ik me zo apathisch voel wellicht. Ergens in het overlijden van mijn zoon ben ik mijn vertrouwen in het leven verloren. Het vertrouwen in gelukkig kunnen zijn. Het vertrouwen in andere mensen. Het vertrouwen in liefhebben, verbinden, alles geven, een toekomst. En dat houdt mij ontzettend tegen in het verder gaan. Onbewust ben ik ontzettend bang om opnieuw te gaan leven. Opnieuw op te bouwen, opnieuw open te stellen, opnieuw lief te hebben. Want dan kan ik ook opnieuw kwijtraken. En al zal er nooit een verlies groter zijn dan het verlies van Jayden, hoeveel meer verliezen kan ik nog aan zonder om te vallen? Op dit moment niet zo heel veel denk ik. Al dacht ik voordat we afscheid namen ook niet dat ik zijn dood überhaupt ooit zou overleven, dat ik ooit nog mijn bed uit zou komen nadat hij zou zijn heen gegaan. En toch sta ik hier nog steeds. Met een hart in miljarden stukjes. Heb ik meer veerkracht in mijn botten dan ik ooit had kunnen bedenken. Ik laat me niet tegenhouden door mijn angsten, maar het belemmert me wel om ervan te kunnen genieten. Doordat ik niet durf te voelen dat iets ook weer fijn kan zijn. Hoe laat je die goede gevoelens weer onbevreesd toe? Een mooie vraag voor mijn rouwtherapeut. Want ook ik hoop toch ooit aan de vierde rouwtaak: Opnieuw leren genieten van het leven toe te komen. Het dan ook echt weer te kunnen voelen. Want ik heb best plezier in dingen die ik doe, maar niets weegt nog op tegen het verlies.

De golven van rouw

De ene week vergaat het mij beter dan de andere. Dat blijft waarheid. Het ene uur kan beter zijn dan het andere. Onbewust heb ik mijn rouw veel weggeduwd om te overleven. Ben ik in modus overleven gegaan. En ik voel mij daar allerminst goed bij eigenlijk. Ik raak oververmoeid. Ik ben zeer snel overprikkeld. Ik kan weinig hebben. Ik ben snel boos (maar dat is misschien eens niet zo erg, dan komt die emotie er tenminste ook eens uit, haha!). Ik heb veel behoefte aan rust en stilte. En tegelijkertijd ook weer niet teveel stilte, want dan raak ik depressief, moet ik ook weer actief blijven. Het blijft nog altijd een zoeken naar de gulden middenweg. Balanceren. En dat is soms gewoon even verdomd moeilijk, doordat er zóveel tegelijk nu wordt verwerkt, wordt doorgewerkt. Inmiddels kan ik mij wel toegeven aan de minder goede weken. Ik ben minder bang voor die weken. Ik weet dat ze weer voorbij gaan, waardoor ik er beter aan toe kan geven en liever voor mezelf kan zijn. Het blijft een golfbeweging, de rouw.

In vlagen wint het steeds weer van mijn standje overleven. En ook nu nog komen er nog altijd nieuwe stukjes in de verwerking boven. Zo was ik in de veronderstelling dat ik het stervensproces had doorgewerkt. Dat ik mijn schuldgevoelens rondom zijn dood had doorgewerkt. Maar twee weken terug kwam dit opnieuw in alle hevigheid weer boven. Opnieuw overmande een enorm breken van mijn hart me. Gevoelens van onmacht. Gedachten als “Wat zal hij bang zijn geweest! Voelde hij angst? Voelde hij paniek? Het openen van zijn ogen bij de laatste adem, was dat afscheid nemen of paniek omdat hij geen adem meer kon halen? Was hij er klaar voor? Wat heeft hij er van meegekregen? Heb ik het goed gedaan om hem niet teveel aan te raken, los te laten, zodat hij los kon laten? Of had ik hem toch meer vast moeten houden?” Zoveel vragen waar nooit een antwoord op zal komen. Die nu weer aandacht vroegen. Het volgende stukje om te verwerken. En zo zal er steeds weer een nieuw stukje blijven komen.

Bewaren van de herinneringen

Gelukkig komen er ook steeds vaker weer mooie herinneringen voorbij. Dan moet ik even lachen om hoe hij altijd “De Piemeldans” stond te doen in de voordeur, nadat hij in bad was geweest… En ik hem snel weer naar binnentrok in zijn nakie om af te drogen! Hahaha
Van die kleine dingen. Juist die kleine dingen, dat zijn de allermooiste herinneringen. Bij de rouwkaart verstuurde ik ook een herinneringenkaartje mee. Waarop iedereen werd gevraagd een herinnering te schrijven. Deze kaartjes zijn gebundeld tot een boekje, dat laatst ook werd geleverd. En het doorlezen van dat boekje toverde een enorm grote glimlach op mijn gezicht. Wat heeft hij toch veel levens geraakt! En wat een mooie herinneringen. Kleine, dagelijkse dingen, die zoveel impact hebben gemaakt. Ik ben enorm dankbaar voor de suggestie van onze uitvaartbegeleidster om dit kaartje toe te voegen. Een boekje dat ik ongetwijfeld vaak nog eens zal doorbladeren. Het is Jayden die ik lees in het boekje. Met een grote lach op mijn gezicht en een traan over mijn wang.

Tot slot wat laatste inzichten die ik de afgelopen weken heb opgedaan over rouwen om je kind:
In intense rouw kun je veel leren over jezelf. Je komt veel tegen over de manier waarop je wilt verbinden met mensen. Het kan zijn dat je naast je kind nog meer mensen ‘verliest’ en dat komt extra hard bovenop de rouw die je al voelt. Je verandert als mens zelf ook. Je innerlijke wereld verandert mee met de uiterlijke wereld die veranderd is, dat is de derde rouwtaak: Aanpassen aan de wereld zonder je verlies. Dit kan leiden tot keuzes maken in je sociale leven, je werk, bezigheden of andere zaken in je leven. Voorkom echter dat je overhaaste beslissingen maakt. Gaande weg zul je door ervaring leren dat de minder goede dagen/weken/maanden ook weer voorbij zullen gaan en zullen overgaan in wat betere dagen/weken/maanden. Onbewust kun je in standje overleven terecht komen. Dat is niet erg, misschien is dat op dat moment even nodig. Maar blijf bewust aandacht geven aan je rouw wanneer het zich aandient, zodat je jezelf niet gaat uitputten door het te blijven wegdrukken. Rouwen om je kind gaat nooit voorbij (heb ik lotgenoten horen vertellen), maar je kunt opnieuw gelukkig zijn zonder je kind. Heb geduld met jezelf, wees lief voor jezelf in dagen/weken dat het minder goed gaat. Plan bewust tijd in om aan je rouw te besteden. En ondertussen kom je iedere dag je bed uit. Of niet. En doe je datgene wat jij nodig bent.